Ο Μ Καραγάτσης , της γενιάς του 30, παραμένει ένας «σύγχρονος» συγγραφέας ο οποίος ανέδειξε κατά τρόπο πρωτοποριακό την κινηματογραφική γραφή, γεγονός που αποδεικνύεται και από την πρόσφατη τηλεοπτική μεταφορά των έργων του «Γιούγκερμαν» και «Δέκα».

Το υπουργείο Πολιτισμού, με αφορμή την επέτειο των 100 χρόνων από τη γέννησή του (1908-1960), οργανώνει σειρά εκδηλώσεων για να τιμήσει έναν από τους σημαντικότερους συγγραφείς της νεώτερης Ελλάδας.
Γεννήθηκε στην Αθήνα. Ο δικηγόρος πατέρας του καταγόταν από την Πάτρα αλλά έζησε στην Λάρισα. Η μητέρα του καταγόταν από τον Τύρναβο.

Το Μ Καραγάτσης είναι ψευδώνυμο. Το πραγματικό του όνομα ήταν Δημήτριος Ροδόπουλος. Το Μ – που επικράτησε να θεωρείται Μιχάλης- προήλθε πιθανότατα από το ρώσικο Μίτια που αντιστοιχεί στο Δημήτρης. «Καραγάτσι» έλεγαν το δέντρο κάτω από το οποίο περνούσε τα εφηβικά του καλοκαίρια διαβάζοντας στο εξοχικό της οικογένειας στη Ραψάνη Θεσσαλίας.

Γράφτηκε στη Νομική Σχολή της Γκρενόμπλ στη Γαλλία, αλλά για λόγους οικονομικούς επέστρεψε στην Αθήνα όπου τελείωσε τη Νομική. Δούλεψε ως νομικός σύμβουλος σε ασφαλιστική εταιρεία και στη διαφημιστική εταιρεία ΑΔΕΛ. Έγραφε τη θεατρική στήλη της εφημερίδας «Βραδυνή».

Το 1956 και το 1958 κατέβηκε ως υποψήφιος με το Κόμμα των Προοδευτικών του Σπύρου Μαρκεζίνη, αλλά δεν εξελέγη.
Όταν τον ρώτησαν γιατί έθεσε υποψηφιότητα, απάντησε σαρκαστικά «Για να κόψω ψήφους από τον αδελφό μου Τάκη Ροδόπουλο».( υποψήφιο με την Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση).

«Ήταν ντόμπρος, ανεξάρτητος, ανιδιοτελής, πολλές φορές εγωιστής, εκρηκτικός, όμως καλόκαρδος. Δεν ζήλεψε ποτέ τους άξιους. Δίκαιος. Λογάριαζε τους ανθρώπους. Είχε χάρες, γοητεία, ζωντάνια. Δεν ήταν μικρός σε τίποτα». Έτσι τον σκιαγράφησε η κόρη του Μαρίνα σε πρόσφατη εκδήλωση του υπουργείου Πολιτισμού και του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου.

Το 1958 έπαθε έμφραγμα. Συνέχισε να γράφει μανιωδώς μέχρι που η καρδιά του τον πρόδωσε στις 14 Σεπτεμβρίου του 1960.
Ως πεζογράφος εμφανίσθηκε το 1927 με το διήγημα «Η κυρία Νίτας», που βραβεύθηκε από τη «Νέα Εστία». Εκεί ο νεαρός συγγραφέας διηγείται τον παιδικό του έρωτα με την εικοσάχρονη δασκάλα του στο δημοτικό σχολείο στη Λάρισα.

Έγραψε 25 βιβλία. Όπως σημείωσε ο μελετητής Α. Κοββατζής « ο κατά καιρούς προβεβλημένος πανσεξουαλισμός του , σημείο συχνά αμφιλεγόμενο και επιφανειακά προκλητικό, συνιστά κατάφαση της αξίας της ζωής και όχι μηδενιστική τάση».

Η ώριμη περίοδος της πεζογραφίας του ξεκινάει το 1933 με το μυθιστόρημα «Συνταγματάρχης Λιάπκιν». Και ακολουθούν το «Χίμαιρα» και «Γιούγκερμαν». Κοινό τους θέμα, η αποτυχημένη προσπάθεια τριών ξένων να προσαρμοσθούν στα ελληνικά δεδομένα με αποτέλεσμα να οδηγηθούν στην καταστροφή.

Μπορεί κάποιοι να αιφνιδιάζονται από το κείμενό του, επειδή εκφράζει ψυχρά μια κοσμοθεωρία, όμως ο Καραγάτσης με αυτή την γραφή περιγράφει, με τα πλέον έντονα χρώματα, την πραγματικότητα ενός κόσμου με ήρωες που αποζητούν αισθησιασμό, πλούτο και κοινωνική προβολή.

ΈΡΓΟΓΡΑΦΙΑ
ΜΥΘΙΣΤΟΡΙΜΑΤΑ
Ο συνταγματάρχης Λιάπκιν, 1933
Χίμαιρα, 1936, Η Μεγάλη Χίμαιρα, 1953
Γιούγκερμαν, 1938
Τα στερνά του Γιούγκερμαν, 1941
Λειτουργία σε λα ύφεσις, 1943
Νυχτερινή ιστορία, 1943
Το χαμένο νησί, 1943
Ο Κοτζάμπασης του Καστρόπυργου, 1944
Ο μεγάλος ύπνος, 1946
Αίμα χαμένο και κερδισμένο, 1947
Τα στερνά του Μίχαλου, 1949
Άμρι α Μούγκου (Στο χέρι του Θεού), 1954
Ο θάνατος και ο Θόδωρος, 1954
Ο κίτρινος φάκελος, 1956
Το Μυθιστόρημα των Τεσσάρων, (μαζί με Βενέζη, Τερζάκη, Μυριβήλη),1958
Σέργιος και Βάκχος, 1959
Το 10 (ημιτελές), 1964
Η θαυμαστή ιστορία των Αγίων Σέργιου και Βάκχου, 1973
ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ
Το συναξάρι των αμαρτωλών, 1935
Η λιτανεία των ασεβών,1940
Νυχτερινή ιστορία, 1943
Το μπουρίνι, 1943
Πυρετός, 1945
Το νερό της βροχής, 1950
Το μεγάλο συναξάρι, 1951
Η μεγάλη λιτανεία, 1956
Νεανικά διηγήματα, 1993
Ιστορίες αμαρτίας και αγιοσύνης, 2000
ΑΛΛΑ ΕΡΓΑ
Κριτική θεάτρου, 1946-1960, 1990
Βασίλης Λάσκος (μυθιστορηματική βιογραφία),1948
Η ιστορία των Ελλήνων, 1952
Καταδρομή, (σενάριο ταινίας), 1946
Το μπαρ Ελδοράδο(θέατρο), 1946
Κάρμεν (θέατρο),1948
Περιπλάνηση στον κόσμο (ταξιδιωτικό), 2002

Κείμενο:Κώστας Μαρδάς.